Sunday, February 22, 2026
Saturday, February 21, 2026
Mbinu Bora za Kufundisha Darasa lenye Wanafunzi Wengi
Utangulizi
Makala hii inaeleza mbinu bora za ufundishaji kwa darasa lenye wanafunzi wengi, faida zake, pamoja na ushauri wa kitaaluma kwa walimu.
Maana ya Darasa lenye Wanafunzi Wengi
Darasa lenye wanafunzi wengi ni darasa ambalo idadi ya wanafunzi wake ni kubwa kuliko uwezo wa mwalimu kutoa ufuatiliaji wa karibu kwa kila mwanafunzi mmoja mmoja. Hali hii hujitokeza mara nyingi katika shule zenye uhaba wa walimu au miundombinu.
Mbinu Bora za Kufundisha Darasa lenye Wanafunzi Wengi
1. Mbinu ya Makundi (Group Work)
Hii ni mojawapo ya mbinu bora zaidi kwa darasa kubwa.
- Mwalimu hugawanya wanafunzi katika makundi madogo.
- Kila kundi hupewa jukumu maalum.
- Husaidia wanafunzi kujifunza kwa kushirikiana na wenzao.
Faida:
- Hupunguza kelele darasani
- Huongeza ushiriki wa wanafunzi
- Hujenga stadi za mawasiliano na ushirikiano
2. Mbinu Shirikishi
Mbinu hii humweka mwanafunzi katikati ya ujifunzaji.
- Mwalimu huuliza maswali ya kuchochea fikra.
- Wanafunzi hushiriki kwa kujibu, kuuliza, au kutoa mifano.
Faida:
- Huongeza umakini wa wanafunzi
- Hupunguza usingizi na kuchoka darasani
3. Mbinu ya Maswali na Majibu
Ni mbinu rahisi lakini yenye ufanisi kwa darasa lenye wanafunzi wengi.
- Mwalimu huuliza maswali ya darasa zima.
- Wanafunzi hujibu kwa zamu au kwa kuinua mikono.
Faida:
- Hupima uelewa wa wanafunzi kwa haraka
- Huwashirikisha wanafunzi wengi kwa wakati mmoja
4. Mbinu ya Maelezo Mafupi (Lecture Method Shirikishi)
Katika darasa kubwa, maelezo marefu hayapendekezwi.
- Mwalimu hutoa maelezo kwa ufupi.
- Huchanganya na maswali, mifano, au mijadala midogo.
Faida:
- Huokoa muda
- Huwezesha somo kukamilika kwa ufanisi
5. Mbinu ya Maonyesho (Demonstration)
Mbinu hii hutumia vitendo au vielelezo vinavyoonekana kwa wanafunzi wote.
- Inafaa kwa masomo ya sayansi, sanaa, au stadi za maisha.
Faida:
- Husaidia wanafunzi kuelewa kwa vitendo
- Huvutia umakini wa wanafunzi wengi kwa wakati mmoja
6. Mbinu ya Rika kwa Rika (Peer Teaching)
- Wanafunzi wenye uelewa mzuri huwasaidia wenzao.
- Mwalimu husimamia mchakato wa ujifunzaji.
Faida:
- Hupunguza mzigo wa mwalimu
- Hujenga kujiamini kwa wanafunzi
Umuhimu wa Kuchagua Mbinu Sahihi kwa Darasa Kubwa
- Huongeza ufanisi wa ufundishaji
- Huhakikisha wanafunzi wengi wanaelewa somo
- Hupunguza changamoto za nidhamu darasani
- Hukuza ujifunzaji shirikishi
Hitimisho
Kufundisha darasa lenye wanafunzi wengi si tatizo ikiwa mwalimu atatumia mbinu sahihi na shirikishi. Mchanganyiko wa mbinu kama makundi, maswali na majibu, maonyesho, na rika kwa rika humsaidia mwalimu kufikia malengo ya somo na kuwahusisha wanafunzi wote.
Walimu wanashauriwa kuwa wabunifu, wavumilivu, na tayari kubadilika kulingana na mazingira ya darasa ili kufanikisha ujifunzaji bora.
Thursday, February 19, 2026
MAANA YA PEPMIS KATIKA MFUMO WA ESS UTUMISHI, KAZI ZAKE, FAIDA NA JINSI YA KUUTUMIA
Utangulizi
Serikali ya Tanzania imeendelea kuboresha mifumo ya usimamizi wa rasilimali watu kwa kutumia TEHAMA ili kuongeza uwazi, uwajibikaji na ufanisi kazini. Miongoni mwa maboresho hayo ni uwepo wa mfumo wa ESS UTUMISHI, ambao una moduli mbalimbali, ikiwemo PEPMIS. Makala hii inaeleza kwa kina maana ya PEPMIS, kazi zake, faida zake, jinsi ya kujiunga pamoja na mambo yanayotakiwa kufanywa ndani ya mfumo huo.
Maana ya PEPMIS ni nini?
PEPMIS ni kifupi cha Public Employees Performance Management Information System.
Kwa Kiswahili, PEPMIS ni Mfumo wa Usimamizi wa Taarifa za Tathmini ya Utendaji Kazi wa Watumishi wa Umma.
Ni module maalum ndani ya mfumo wa ESS UTUMISHI inayotumika kusimamia:
- Malengo ya kazi ya mtumishi
- Ufuatiliaji wa utekelezaji wa malengo
- Tathmini ya utendaji kazi kwa kipindi husika
Mfumo huu unasimamiwa na UTUMISHI kwa kushirikiana na taasisi zote za umma.
Kazi Kuu za PEPMIS
PEPMIS ina majukumu muhimu yafuatayo:
1. Kuweka Malengo ya Kazi (Performance Planning)
- Mtumishi huweka malengo ya mwaka au robo mwaka
- Malengo huendana na majukumu ya kituo cha kazi
- Malengo huidhinishwa na msimamizi (Mkuu wa Kitengo)
2. Ufuatiliaji wa Utendaji (Performance Monitoring)
- Mtumishi hurekodi maendeleo ya utekelezaji wa malengo
- Mfumo hurahisisha kuona kama malengo yanatekelezwa kwa wakati
3. Tathmini ya Utendaji Kazi (Performance Appraisal)
- Mwisho wa kipindi, mtumishi hupimwa kulingana na malengo aliyoweka
- Msimamizi hufanya tathmini na kutoa alama (scores)
4. Kumbukumbu za Utendaji
- Mfumo huhifadhi historia ya utendaji kazi wa mtumishi
- Taarifa hutumika kwenye maamuzi ya kiutumishi kama kupandishwa cheo
Faida za Mfumo wa PEPMIS
Matumizi ya PEPMIS yana faida nyingi kwa mtumishi na serikali kwa ujumla:
✅ Kwa Mtumishi
- Humpa mwongozo wa kazi anazotakiwa kufanya
- Huhakikisha tathmini ni ya haki na uwazi
- Husaidia katika kupandishwa cheo au kuthibitishwa kazini
- Hupunguza upendeleo na tathmini zisizo na vigezo
✅ Kwa Taasisi / Serikali
- Huongeza uwajibikaji kazini
- Hurahisisha ufuatiliaji wa utendaji wa watumishi
- Huboresha utoaji wa huduma kwa wananchi
- Hutoa takwimu sahihi za utendaji kwa ajili ya maamuzi
Jinsi ya Kujiunga na Mfumo wa PEPMIS
Mtumishi hawezi kujiunga PEPMIS moja kwa moja bila ESS UTUMISHI. Hatua ni hizi:
- Kuwa na akaunti ya ESS UTUMISHI
- Akaunti kuidhinishwa na Afisa Rasilimali Watu (HR)
- Kuingia kwenye akaunti ya ESS
- Kuchagua Module ya PEPMIS
- Kuanza kuweka malengo ya kazi kulingana na mwongozo
⚠️ Kumbuka: PEPMIS si mfumo wa kujisajili binafsi, ni kwa watumishi wa umma pekee.
Mambo Yanayotakiwa Kufanywa Ndani ya Mfumo wa PEPMIS
Mtumishi anapaswa kufanya yafuatayo:
🔹 Kuweka Malengo Sahihi
Malengo yawe yanapimika (SMART)
Yaendane na majukumu ya kazi
🔹 Kusasisha Maendeleo
Kurekodi hatua za utekelezaji
Kuweka ushahidi wa kazi (pale inapohitajika)
🔹 Kujaza Tathmini ya Mwisho
Kujitathmini kabla ya msimamizi
Kuhakikisha taarifa zote ni sahihi
🔹 Kufuatilia Maoni ya Msimamizi
Kusoma mrejesho (feedback)
Kuboresha utendaji kwa kipindi kinachofuata
Hitimisho
PEPMIS ni nyenzo muhimu sana katika kuboresha utendaji kazi wa watumishi wa umma Tanzania. Kupitia mfumo huu, tathmini ya kazi imekuwa ya kidijitali, yenye uwazi na inayolenga matokeo. Mtumishi anayelitumia ipasavyo hupata fursa ya kujipima, kujiboresha na kuendeleza taaluma yake.
Mfumo wa FFARS: Maana, Kazi Zake na Umuhimu Wake Tanzania
Utangulizi
Katika juhudi za Serikali ya Tanzania kuboresha usimamizi wa rasilimali za umma, mifumo ya kidijitali imekuwa nyenzo muhimu sana. Miongoni mwa mifumo hiyo ni FFARS (Facility Financial Accounting and Reporting System), mfumo uliobuniwa kwa ajili ya kusimamia masuala ya fedha katika taasisi za umma, hususan zile zinazotoa huduma za kijamii kama shule na vituo vya afya.
Makala hii inaelezea kwa kina mfumo wa FFARS ni nini, kazi zake, faida zake, na umuhimu wake kwa taasisi za umma nchini Tanzania.
Mfumo wa FFARS ni Nini?
- Shule za umma
- Vituo vya afya
- Hospitali za wilaya na mikoa
- Taasisi nyingine za umma zinazopokea fedha za serikali
Mfumo huu unalenga kuongeza uwazi, uwajibikaji na ufanisi katika matumizi ya fedha za umma.
Malengo Makuu ya Mfumo wa FFARS
Mfumo wa FFARS ulianzishwa kwa malengo yafuatayo:
- Kuimarisha uwazi wa kifedha
- Kupunguza matumizi yasiyo na tija
- Kuwezesha ufuatiliaji wa fedha kwa wakati halisi
- Kurahisisha utoaji wa taarifa za kifedha
- Kuzuia ubadhirifu na mianya ya rushwa
- Kazi Kuu za Mfumo wa FFARS
1. Usimamizi wa Mapato
FFARS hurekodi mapato yote yanayopokelewa na taasisi husika, ikiwa ni pamoja na:
- Michango ya serikali
- Ada au mapato ya huduma
- Ruzuku mbalimbali
2. Usimamizi wa Matumizi
Mfumo husaidia:
- Kupanga bajeti
- Kurekodi matumizi
- Kudhibiti matumizi yasiyozidi bajeti iliyoidhinishwa
3. Utoaji wa Taarifa za Kifedha
Kupitia FFARS, viongozi na wasimamizi wanaweza:
- Kupata taarifa za mapato na matumizi
- Kufuatilia salio la fedha
- Kuandaa ripoti za ukaguzi
4. Ufuatiliaji na Udhibiti
FFARS huongeza udhibiti kwa:
- Kuzuia matumizi hewa
- Kutoa kumbukumbu sahihi za miamala
- Kuwezesha ukaguzi wa ndani na nje
Faida za Mfumo wa FFARS
Kwa Serikali
- Huongeza uwajibikaji wa watumishi
- Hupunguza upotevu wa fedha
- Huwezesha kupanga sera sahihi za kifedha Kwa Taasisi za Umma
- Rahisi kusimamia fedha
- Ripoti hupatikana kwa haraka
- Huongeza nidhamu ya matumizi Kwa Wananchi
- Huduma bora zaidi
- Uhakika wa matumizi sahihi ya fedha za umma
- Kuongezeka kwa imani kwa taasisi za serikali
Umuhimu wa FFARS Katika Sekta ya Elimu na Afya
Katika sekta ya elimu, FFARS husaidia shule kusimamia:
- Fedha za ruzuku
- Miradi ya maendeleo
- Matumizi ya uendeshaji
Katika sekta ya afya, mfumo huu huwezesha:
- Usimamizi wa mapato ya huduma
- Ununuzi wa dawa na vifaa
- Utoaji wa taarifa sahihi za kifedha
Changamoto Zinazoweza Kujitokeza
Licha ya faida zake, FFARS inaweza kukumbana na changamoto kama:
- Uhaba wa mafunzo kwa watumiaji
- Changamoto za mtandao maeneo ya vijijini
- Uelewa mdogo wa TEHAMA kwa baadhi ya watumishi
Hata hivyo, changamoto hizi zinaendelea kutatuliwa kupitia mafunzo na maboresho ya mfumo.
Hitimisho
Mfumo wa FFARS ni nguzo muhimu katika mapinduzi ya usimamizi wa fedha za umma nchini Tanzania. Kupitia mfumo huu, serikali imefanikiwa kuongeza uwazi, uwajibikaji na ufanisi katika matumizi ya rasilimali za wananchi.
Kwa taasisi zote za umma, utumiaji sahihi wa FFARS ni hatua muhimu kuelekea maendeleo endelevu na huduma bora kwa jamii
Wednesday, February 18, 2026
ESS UTUMISHI (Employee Self Service – Utumishi) ni mfumo wa kielektroniki unaotumiwa na Serikali ya Tanzania kuwawezesha wafanyakazi wa umma kujihudumia wenyewe kupitia mtandao bila kulazimika kufika ofisini kwa masuala mengi ya kiutumishi.
Kupitia ESS Utumishi, mfanyakazi wa Serikali anaweza:
- Kuangalia na kusasisha taarifa zake binafsi
- Kuomba likizo (ya kawaida, ya dharura n.k.)
- Kuangalia mshahara, madaraja na vyeo
- Kuomba uhamisho au kuthibitisha ajira
- Kupata taarifa za mafao na michango ya hifadhi ya jamii
- Kufuatilia maombi na maamuzi ya kiutumishi mtandaoni
Mfumo huu umeanzishwa ili kuongeza uwazi, kurahisisha huduma, kupunguza urasimu, na kuboresha usimamizi wa rasilimali watu Serikalini. ESS Utumishi humsaidia mfanyakazi kupata huduma kwa haraka, kwa usahihi, na kwa gharama ndogo.
Watumishi Portal, Utumishi Tanzania Employee's Self Service System.
Tuesday, February 17, 2026
Monday, February 16, 2026
17 February 2026 – Eclipse ya Jua (“Ring of Fire”)
📍 Tarehe hii kutakuwa na kivuli cha kipekee cha jua, kinachoitwa annular solar eclipse – ambapo mwezi unawapo karibu lakini sio kabisa katikati ya jua, hivyo kuonekana kama “kipande cha mwanga” (ring of fire). Hii itatokea juu ya Antarctica, na haiwezi kuonekana sehemu nyingi za dunia bila vifaa maalum. Hii ni tukio kubwa la anga linalofuatiliwa na wataalamu wa sayansi.
🎯 Kwa wengi duniani, hii ina maana:
Si tukio la kawaida la kila mwaka – ni nadra.
Inavutia wataalamu wa anga na wachunguzi wa eclipse.
Imetajwa pia katika orodha ya NASA ya matukio makuu ya anga kwa mwaka 2026.
🌕 3 March 2026 – Eclipse ya Mwezi (“Blood Moon”)
📍 Tarehe hii, kulingana na taarifa za kisayansi, kutakuwa na total lunar eclipse – pia inajulikana kama “Blood Moon” maana mwezi utaonekana kuwa nyekundu kutokana na jinsi mwangaza wa dunia unavyojaribu kupitia anga. Hii itakuwa tukio la anga ambalo linaonekana vizuri kwa watu wengi wanaoangalia anga duniani.
🎯 Ukweli muhimu:
Luna eclipse kama hii hutokea wakati dunia iko kati ya jua na mwezi.
Mwezi huwa “nyekundu” kwa muda wakati wa tukio hilo – na mara nyingi hutazamwa na watu wengi duniani.
#PastPapers #Education #DarasaLa4 #Form2 #NECTA #StudyTips #DarasaLa7 #Form4 #Prmaryschool #Secondaryschool #AdvanceLevel
