Friday, October 23, 2026
Thursday, October 22, 2026
Ni viashiria gani ambavyo hutumika kuwatambua wanafunzi wenye mahitaji maalumu.
*Viashiria vya Kuwatambua Wanafunzi Wenye Mahitaji Maalumu*
Hizi ni dalili za awali zinazowaonyesha walimu na wazazi kwamba mwanafunzi anahitaji msaada wa ziada. Zimegawanyika kulingana na aina ya ulemavu.
1. ULEMAVU WA AKILI - Intellectual Disability*
- Kushindwa kuelewa mambo rahisi darasani licha ya kurudiwa mara nyingi
- Kuchelewa kujifunza kusoma, kuandika na kuhesabu ikilinganishwa na wenzake
- Kusahau haraka alichofundishwa jana
- Kushindwa kufuata maelekezo ya hatua 2-3
- Muda mwingi wa kumaliza kazi darasani
- Lugha duni kwa umri wake
2. ULEMAVU WA KUONA - Visual Impairment*
- Kukodolea macho karibu sana na kitabu
- Kugeuza kichwa au kusogea karibu na ubao ili kuona
- Macho kujaa machozi au kuwa mekundu mara kwa mara
- Kujikwaa vitu au kugonga meza darasani
- Kutokutamka vizuri maneno yanayoandikwa ubaoni
- Kuepuka michezo inayohitaji kuona mbali
3. ULEMAVU WA KUSIKIA - Hearing Impairment*
- Kuomba kurudiwa maneno mara kwa mara - "Eh? Sijasikia"
- Kuitika kwa sauti kubwa au kuzungumza kwa sauti kubwa sana
- Kutoitika anapoitwa nyuma yake
- Kutazama midomo ya mwalimu wakati anazungumza
- Matokeo mabaya katika imla na lugha
- Kutozingatia maelekezo ya mdomo
4. ULEMAVU WA KUZUNGUMZA NA LUGHA - Speech & Language*
- Kugugumiza au kurudia silabi
- Kushindwa kutamka herufi kama R, L, S vizuri baada ya umri wa miaka 6
- Kutumia sentensi fupi sana kwa umri wake
- Kushindwa kueleza wazo kwa mfuatano
- Kutumia ishara badala ya maneno
5. ULEMAVU WA MWILI - Physical Disability*
- Kushindwa kutembea, kukaa au kuandika vizuri
- Mikono kutetemeka wakati wa kuandika
- Kuchoka haraka
- Kutumia juhudi kubwa kufanya kazi rahisi za mwili
6. MATATIZO YA KUJIFUNZA - Learning Disabilities*
- *Dislexia*: Kubadilisha herufi b/d, p/q, 6/9, kuandika 12 badala ya 21, kusoma taratibu sana
- *Disgrafia*: Maandishi mabaya sana, kushindwa kukaa kwenye mstari
- *Diskalkulia*: Kushindwa kuelewa hesabu rahisi, kuchanganyika kwa alama + - x
- Kusoma vizuri lakini kushindwa kuelewa alichosoma
7. KUKOSA UTULIVU NA UMATIKINI - ADHD*
- Kutokuwa na utulivu - hakaai kimya darasani, hutembea tembea
- Kutokuwa makini - hupoteza vitu vyake, anasahau kazi za nyumbani
- Kutojibu kabla ya swali kuisha
- Kuingilia mazungumzo ya wengine
- Kutokuwa na subira ya kungoja zamu
8. UPEVU AU VIPAJI - Gifted / Talented*
Hawa pia ni mahitaji maalumu:
- Kujifunza haraka kuliko wenzake
- Kuuliza maswali mengi magumu
- Kukumbuka haraka na kutumia maneno magumu kwa umri wake
- Kuchoka na kazi rahisi darasani
- Kuweka ubora mkubwa katika kitu kimoja - kuchora, muziki, hisabati
9. VIASHIRIA VYA KIJAMII NA KIHISIA*
- Kujitenga, kutokuwa na marafiki
- Hasira ya kupindukia, kulia bila sababu
- Hofu kubwa ya shule au mitihani
- Kutothubutu kuongea darasani
- Kutoroa shule mara kwa mara
> *Muhimu kwa Mwalimu:*
> *Kutambua Ulemavu.* Dalili 2-3 hazitoshi kumwita mwanafunzi mlemavu.
> *Hatua:*
> 1. Andika uchunguzi wako - tarehe, tabia uliyoona
> 2. Zungumza na walimu wenzako
> 3. Mwalike mzazi
> 4. Mpeleke kwa mtaalamu wa mahitaji maalumu shule / wilaya
Show quoted text
Ikiwa SAIKOLOJIA ni matokeo ya tafiti na mawazo mbalimbali ya watu waliobobea kwenye taaluma hiyo,
1. Jadili mchango wa Wilhelm Wundt kwenye SAIKOLOJIA
2. John dewey anasemaje kuhusu Saikolojia? Toa hoja sita zinazomhusu John Dewey.
Mchango wa John Dewey katika saikolojia ilikuwa Kama ifuatavyo
1.mwanzilishi wa utendaji kazi
2.mwanzilishi wa nadharia ya kujifunZa kwa vitendo
3.Elimu inayomzunguka mtoto
4.Uhalisia wa kifaa
5.Mbinu za uchunguzi wa nafsi
6.Kuanzisha shule za majaribio
Mchango wa Wilhelm wundt kwenye saikolojia ilikuwa Kama ifuatavyo
1.Kuanzisha kwa maabara ya kwanza Duniani 1879
2.Aliifanya saikolojia kuwa sayansi
3.Alianzisha nadharia ya muundo wa akili
4.alianzisha mbinu ya uchunguzi wa nafsi
5.kufundisha wanafunzi wanaoeneza saikolojia Duniani.
#vyuo#Diplomainprimary#Elimutz
Imeandaliwa na Testme:
