JIANDAE KWA MITIHANI: MWONGOZO MUHIMU KWA WANAFUNZI NA WAALIMU
Utangulizi
Mitihani ni sehemu muhimu katika safari ya elimu ya mwanafunzi. Ni wakati wa mwanafunzi kuonesha maarifa, uelewa na uwezo alioupata kupitia masomo mbalimbali. Hata hivyo, kufaulu mtihani hakutegemei kusoma siku chache kabla ya mtihani pekee. Mafanikio yanahitaji maandalizi ya mapema, nidhamu, bidii, ushirikiano na kufuata mwongozo wa mitihani.
Kila mwanafunzi anapaswa kuelewa kuwa mtihani si jambo la kuogopa, bali ni fursa ya kuonesha kile alichojifunza. Kwa hiyo, maandalizi sahihi yanapaswa kuanza mapema.
1. Mwanafunzi afuate mwongozo wa mtihani
Kabla ya kufanya mtihani, mwanafunzi anapaswa kuufahamu vizuri mwongozo wa mtihani unaotolewa kwa ajili ya mtihani husika.
Mwongozo unaweza kumsaidia 1.mwanafunzi kufahamu:
2.Masomo atakayofanya.
3.Mada zinazohusika.
4.Muundo wa mtihani.
5.Aina za maswali.
6.Maelekezo ya kujibu maswali.
7.Muda wa kufanya mtihani.
8.Vifaa vinavyoruhusiwa kutumia.
9.Mambo muhimu ya kuzingatia wakati wa mtihani.
Mwanafunzi asisome kwa kubahatisha. Anapaswa kutumia mwongozo kama ramani ya maandalizi yake.
2. Tengeneza ratiba maalumu ya kujisomea
Mwanafunzi anayelenga kufaulu anapaswa kuwa na ratiba ya kujisomea. Ratiba itamsaidia kugawa muda wake vizuri na kuhakikisha kila somo linapata muda unaostahili.
Ni muhimu:
Soma → Fanya mazoezi → Jipime → Tambua makosa → Rekebisha.
Usisubiri mpaka siku za mwisho ndipo uanze kusoma kwa bidii. Maandalizi ya mapema humsaidia mwanafunzi kujenga uelewa na kujiamini.
3. Fanya mazoezi ya mitihani iliyopita
Kufanya mitihani iliyopita ni mojawapo ya njia muhimu za kujiandaa.
Mwanafunzi anapaswa:
1.Kujibu maswali bila kuangalia majibu.
2.Kujipangia muda kama ilivyo kwenye mtihani halisi.
3.Kusahihisha majibu yake.
4.Kubaini maeneo anayokosea.
5.Kurudia mada ambazo hajazielewa.
6.Kufanya mtihani mwingine ili kupima maendeleo yake.
Lengo si kukariri majibu, bali kujenga uwezo wa kuelewa na kujibu maswali kwa usahihi.
4. Uliza unapokwama
Mwanafunzi asione aibu kuuliza swali pale ambapo hajaelewa.
Anaweza kumuuliza:
1.Mwalimu.
Mwanafunzi mwenzake anayeelewa.
2.Mzazi au mlezi.
3.Mtu mwingine mwenye uelewa wa somo husika.
Kumbuka: Swali ambalo hujauliza linaweza kuwa changamoto kwenye mtihani.
5. Epuka visumbufu wakati wa maandalizi
Katika kipindi cha maandalizi ya mtihani, mwanafunzi anapaswa kuwa makini na matumizi ya muda.
Simu, mitandao ya kijamii, michezo na shughuli nyingine zinaweza kuchukua muda mwingi ikiwa hazitadhibitiwa.
Hii haimaanishi mwanafunzi asitumie simu kabisa, bali ajifunze kuitumia kwa mambo yenye manufaa, kama kutafuta maelezo ya masomo, kufanya mazoezi na kujifunza.
6. Soma kwa kuelewa, si kukariri pekee
Kusoma kwa kukariri bila kuelewa kunaweza kuwa changamoto pale mwanafunzi anapokutana na swali lililoulizwa kwa namna tofauti.
Mwanafunzi anatakiwa kujiuliza:
“Nimeelewa ninachosoma au nimekariri tu?”
Kuelewa dhana humsaidia mwanafunzi kutumia maarifa yake katika maswali mbalimbali.
7. Jenga nidhamu na kujiamini
Mafanikio ya kielimu yanahitaji nidhamu. Mwanafunzi anapaswa kuwa na muda maalumu wa kusoma, kupumzika, kufanya mazoezi na kulala.
Pia, mwanafunzi asijidharau kwa sababu ya kushindwa mtihani mmoja au kupata alama ndogo. Kila kosa ni nafasi ya kujifunza na kuboresha.
Usiogope mtihani; jiandae kwa ajili yake.
WAALIMU: TUJITOENI KWA MOYO KUWAPAMBANIA WANAFUNZI
Maandalizi ya mtihani si jukumu la mwanafunzi pekee. Walimu wana nafasi kubwa sana katika kuwaandaa wanafunzi kitaaluma na kisaikolojia.
Mwalimu anapaswa kuwasaidia wanafunzi kuelewa kile wanachotakiwa kufanya, kuwaongoza katika mada muhimu na kuwapa nafasi ya kufanya mazoezi ya kutosha.
1. Mwalimu awe mwongoza njia
Mwalimu asiishie kufundisha mada pekee. Anapaswa kuwaongoza wanafunzi kuelewa:
1.Jinsi ya kujisomea.
2.Jinsi ya kujibu maswali.
3.Jinsi ya kutumia muda wa mtihani.
4.Jinsi ya kuchambua maswali.
5.Jinsi ya kuepuka makosa ya kawaida.
6.Jinsi ya kutumia mwongozo wa mtihani.
2. Waalimu wawape wanafunzi mazoezi ya kutosha
1.Mazoezi ya mara kwa mara humsaidia mwanafunzi kugundua udhaifu wake mapema.
2.Mwalimu anaweza kutoa majaribio, mitihani ya mazoezi na maswali yanayolenga mada mbalimbali, kisha kutoa mrejesho kwa wanafunzi.
Mtihani wa mazoezi si adhabu; ni maandalizi ya ushindi.
3. Tusiwakate tamaa wanafunzi
Baadhi ya wanafunzi wanaweza kuwa na uwezo mkubwa lakini wanakosa kujiamini.
1.Mwalimu anapaswa kuwahamasisha na kuwaonesha kuwa wanaweza kufanya vizuri ikiwa watajituma.
Maneno ya mwalimu yanaweza kumjenga mwanafunzi au kumvunja moyo. Kwa hiyo, tuwatumie wanafunzi maneno ya kuwajenga, kuwaongoza na kuwapa matumaini.
4. Kila mwanafunzi apambaniwe kwa uwezo wake.
Si kila mwanafunzi anaelewa kwa kasi sawa. Wengine wanahitaji maelezo zaidi, mifano zaidi na mazoezi zaidi.
Mwalimu mwenye moyo wa kuwasaidia wanafunzi hatamwangalia mwanafunzi anayefaulu tu, bali pia atamsaidia yule anayesuasua ili naye afikie kiwango bora.
UJUMBE KWA WANAFUNZI
Mwanafunzi, mafanikio yako hayajaanza siku ya mtihani. Yanaanza na maandalizi yako leo.
Usisubiri mwalimu akukumbushe kila mara. Chukua jukumu la elimu yako. Soma kwa bidii, fuata mwongozo wa mtihani, fanya mazoezi, uliza maswali, rekebisha makosa yako na amini kwamba unaweza kufanya vizuri.
Kumbuka:
“Mtihani haupimii hofu uliyonayo; unapima maandalizi uliyofanya.”
UJUMBE KWA WAALIMU
Mwalimu, mwanafunzi anayekaa mbele yako ana ndoto, matumaini na maisha yake ya baadaye.
Tujitoe kwa moyo. Tuwafundishe, tuwape mazoezi, tuwasikilize, tuwakosoe kwa upendo na tuwahimize wanapokata tamaa.
Tusipambanie alama pekee; tupambanie kujenga mwanafunzi mwenye maarifa, nidhamu, uelewa na uwezo wa kukabiliana na changamoto.
Mwalimu anayemsaidia mwanafunzi kufaulu leo, anaweza kuwa amejenga maisha ya mtu huyo kwa miaka mingi ijayo.
Hitimisho
Maandalizi bora ya mitihani ni jukumu la pamoja kati ya mwanafunzi, mwalimu, mzazi na jamii.
Mwanafunzi anatakiwa kuwa tayari kujifunza na kufanya mazoezi. Mwalimu anatakiwa kutoa mwongozo na kujitoa kwa moyo. Wazazi na walezi nao wanapaswa kutoa mazingira mazuri ya kujifunzia.
Tukishirikiana, tukifuata mwongozo wa mitihani, tukifanya maandalizi ya mapema na kuwahamasisha wanafunzi, tunaweza kujenga kizazi cha wanafunzi wenye uwezo na kujiamini.
JIANDAE MAPEMA. SOMA KWA BIDII. FUATA MWONGOZO. FANYA MAZOEZI. AMINI UWEZO WAKO.
Elimu ni safari, na maandalizi bora ndiyo daraja la mafanikio.
Sophiakapolo
